در سال‌های اخیر، مسئله اتباع غیرایرانی و مهاجران در مناطق مرزی و به‌ویژه مناطق موسوم به “منطقه خاکستری” ایران، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی و امنیتی کشور تبدیل شده است. سیالیت جمعیت، حضور گروه‌های مختلف قومی و اتباع خارجی (مانند مهاجران افغان، پاکستانی و سایر کشورها) و نیز بحران‌هایی مانند فقر، بیکاری، تنش‌های قومی و درگیری‌های مرزی به چشم می‌خورد. این جمعیت‌ها در معرض انواع آسیب‌های اجتماعی هستند؛ از جمله معضلات معیشتی، فقدان دسترسی به آموزش و خدمات بهداشتی، وضعیت نامناسب مسکن، ناامنی شغلی، وقوع انواع بزهکاری و آسیب‌های روحی ناشی از جنگ و عدم ثبات. مواجهه با مسئله اتباع در این مناطق نیازمند نگاه بین‌رشته‌ای، سیاست‌گذاری دقیق و تعامل چندنهادی است، به‌ویژه که برخی از این آسیب‌ها ریشه در ناامنی‌های منطقه‌ای و تعاملات بین‌المللی دارند.